Archive for category: NoSQL

MongoDB‘de query performansından bahsederken, index kullanmanın ne kadar önemli olduğundan bahsetmiştim.  Geliştirme sürecinde bu indexlerin doğru tanımlanması, ileride çıkabilecek problemleri çok basit bir şekilde önceden önlenmesini sağlayacaktır.  Bu sepeble MongoDB‘nin aslında bize sunduğu güzel bir opsiyon bulunmakta.

Eğer bir sorgu, her hangi bir index tarafından karşılanmazsa, bütün veri baştan sona taranır.  Bu işleme tablescan adı verilmektedir.  Tablescan ise en yavaş veri tarama şeklidir.  Ancak sorgularınızın da tablescan yapıp yapmayacağını her zaman kontrol etmek mümkün olamayabilir.  Bu sebeple geliştirme ortamınızda kullanılan mongod instance‘sına parametre olarak “notablescan” verirseniz (./mongod –notablescan), bütün tablescan yapan sorgularınız hata verecektir.  Bu şekilde daha geliştirme esnasında hangi field‘lar üzerinde index olması gerektiğini rahatlıkla görebilirsiniz.

Dikkat edilmesi gereken nokta ise notablescan opsiyonu production sunucularında kesinlikle kullanılmamalıdır.  Production ortamında veritabanıza ulaşıp, bazı sorguları manuel çalıştırmak isteyebilirsiniz, ya da zaman kısıtı olmayan raporlama işlemlerini gerçekleştirmeniz gerekebilir veya bazı sorgularınızda indexler performansa zarar veriyor da olabilir.  “notablescan” opsiyonu ile çalışan mongod instance’ları daha hızlı çalışır diye bir kural yoktur.  Burdaki amaç geliştirme esnasında, real time işlemlerde optimum performansı elde etmek için kullanılan sorguların mümkün olan en doğru indekslere yönlendirilmesini sağlamaktır.  Hatırlanması gereken bir nokta da, yanlış index kullanımı performansı negatif etkiler.

MongoDB’nin popüler olmasında beraberinde getirdiği query (sorgu) yetenekleri göz ardı edilemez kesinlikle.  Sadece map/reduce algoritmasına bağlı kalmayıp kendi sorgulama yönetmini uygulayan ve bu sorgulama sistemini SQL’e yaklaştıran MongoDB’nin popülerliğinin artması kaçınılmazdı.  Bir de buna ek olarak aggregate fonksiyonlarının yeni versiyona eklenmiş olması bu avantajı daha da ileri götürmek niyetinde olduklarının açık bir göstergesi. Peki MongoDB’de query yazmak bu kadar popüler ise, performansı nasıldır? Eğer bazı basit noktalara dikkat ederseniz oldukça hızlıdır.

1. Index kullanın: Tıpkı ilişkisel veritabanlarında (rdbsm) olduğu gibi, MongoDB’de size collectionlar üzerinde indeks kullanmanıza izin verir ve bu indeksler tıpkı rdbms’lerde olduğu gibi sorgu performansını ciddi bir şekilde arttırır.  Bütün tabloyu taramak (tablescan) yerine BTree indeksleri çok çok hızlı olacaktır.
2. Index kullanmayın: Bir önceki madde ile çelişen bir önerme oldu ama, aşırı index kullanımı da mongodb performansınızı negatif etkileyecektir.  Verilerinizi çoğaltmaktan ya da farklı yapılara tekrar yerleştirmekten çekinmemek gerekmekte.  Genel kural olarak bir indeks,collection içerisindeki verilerin yarısından fazlasının gelmesine sebep oluyorsa o indeksi kullanmanın pek de bir faydası yoktur.  Bir collection içerisindeki kullanıcıların cinsiyetini indekslemek size oldukça maliyetli olacaktır.  Uygulamanızın gerekliliklerini kontrol edip ona göre indeks kullanmakta fayda var.  Özellikle böyle geniş veriyi kapsayan bir indeks yaratmak yerine birden fazla alanı bileşik indekslemek çok daha faydalı ve verimli olacaktır.
3. Doğru indeksleri kullanın: Bir önceki madde ile alakalı olarak, örneğin bütün alanlarınızı indekslemek performansı oldukça kötü etkileyecektir.  Bu sebeple sorgularınıza bakıp, gerekli indeksleri kullanmakta fayda vardır.
4. Mantıksal operatörlerin sırasına dikkat edin: Özellikle dikkat edilmesi gereken kısım “and” operatörü ile bağlarken büyük setten, “or” ile bağlarken de küçük setten başlamaktır. Burdaki amaç “workingset” denilen üzerinde çalıştığımız veriyi minimumda tutmaktır.

Yukarıda bahsettiklerim tabi en genel performans konularıdır.  Daha dikkat edilmesi gereken pek çok parametre ve konu var performans arttırımı için.  Bu sebeple hem sorgularınızı, hem de MongoDB kurulumlarınızı önceden düzgün bir şekilde tasarlayıp, çalışma anında da izlemek çok önemlidir.

MongoDB kurulumlarında rastladığım bazı hataları burada paylaşmak istedim.  Lütfen bunları yapmayın:

1. Paket yöneticisi üzerinden MongoDB kurmayın: Genelde paket yöneticisi ile gelen MongoDB sunucularının versiyonları oldukça eski.  En son çıkan MongoDB 2.2 versiyonu sitesinden indirip rahatlıkla kurabilirsiniz.  Özellikle 2.x serisi bir mongod kullanmaya özen gösterin.
2.  Windows makina üzerine MongoDB kurmayın:  Her ne kadar 2.2 versiyonunda Windows Sunucular için pek çok özellik desteklese de siz yine de MongoDB’nizi paşa paşa Linux’unuza kurun.
3. 32Bit makinaya kesinlikle gerçek uygulama MongoDB’si kurmayın.
4. Tek instance MongoDB kurmayın:  MongoDB’nin gücü replicaset’lerden ve sharding’den gelmektedir.  Bu gücü kullanın.
5. Ram’i düşük makinalara MongoDB kurmayın: İşlem yaptığınız veriniz (workingset) kadar makinanızda ram olmasına özen gösterin.

MongoDB, nosql fırtınasının yıldız çocuklarından biri olduğu aşikar. MongoDB’nin bu popülerliliğinin arkasında oldukça haklı sebepler bulunmaktadır. Ancak unutulmamalıdır ki, MongoDB de bir araçtır ve her araçta olduğu gibi, doğru yerde kullanılmalıdır.

Nedir?

Web sayfasından alıntı yapmak gerekirse

ölçeklenebilir, yüksek performanslı, açık kaynak NoSQL veritabanıdır.

Özellikleri arasında:

• döküman tipi veri saklama
• indeks kullanımı
• yedekli çalışma ve yüksek erişilebilirlik
• otomatik sharding
• sorgulama
• map/reduce
• gridFS
• ticari destek

MongoDB Temel Tasarımı

MongoDB’de, ilişkisel veritabanı yönetim sistemlerindeki (rdbsm) gibi “database” yaklaşımı vardır.  Yani, bir MongoDB kurulumunda sıfır ya da daha fazla database olabilir.  Bu database’ler içerisinde “collection” denilen ve bizim rdbsm’lerde kullandığımız tablo benzeri yapılar vardır.  Bu collection’lar ise içlerinde sıfır ya da daha fazla “document” barındırırlar. Bunları veritabanı tablomuzdaki satırlara benzetebiliriz.  Bu document’larda sıfır ya da daha fazla “field” bulundururlar.  “Field” ise veritabanındaki kolon tanımına benzetebiliriz.  Yani her “database” içerisinde “document” barındıran sıfır ya da daha fazla “collection” içerir.

Peki madem bizim bildiğimiz rdbsm’e bu kadar benziyor, neden yeni isimler icat edilmiş? Aslında tasarıma tekrar bakarsak çok ciddi bir farklılık göze çarpacaktır.  İlişkisel veritabanlarından kolon bilgisi tabloya ait iken MongDB’de ise “field” bilgisi “document” içerisindedir.  Bu sebeple “document” veritabanındaki satıra göre çok daha fazla bilgi tutabilir ve en önemlisi bir “collection” içerisindeki her “document” farklı “field” bilgilerine sahip olabilir.

{isim:”Emrah”, soyisim “Özçelebi}

{isim:”SPP42, ticariUnvan:”SPP42 Yazılım Geliştirme ve Danışmanlık Ltd. Şti”, url:”spp42.com”}

Yukarıdaki örneğe bakarsak, iki “document” da farklı “field” tanımlamalarına sahipler.  Bu, bir ilişkisel veritabanında bulamayacağımız bir esnekliktir.

MongoDB’yi Kimler Kullanır?

10Gen’in sayfasına bakacak olursak pek çok dev firma MongoDB’ye güvenmekte. Pek çok alanda başarılarını kanıtlamıştır.

• yüksek hacim/içerikli problemler
• analiz için veri saklanması
• caching sistemleri
• web içerik yönetim sistemleri
• e-ticaret siteleri
• web yorum/etiket saklama ve yönetme
• MMORPG uygulamaları

Ancak önemli olan nokta, MongoDB’nin getirdiği özellikleri ve tasarım yaklaşımını kullanmak olmalıdır.  Bire bir şekilde rdbms üzerindeki veriyi taşımak doğru olan yol değildir.  Doğru kurgulanmış MongoDB çözümleri en optimum performansı almanızı sağlayacaktır.  Veriniz ister megabyte’lar boyunda olsun ister petabyte, MongoDB başarı ile hizmet verecektir.